สื่อรณรงค์วันเอดส์โลกของ WHO และ UNAIDS ใช้ได้แค่ไหน

สื่อรณรงค์วันเอดส์โลกที่โหลดจากเว็บขององค์การอนามัยโลก (WHO) และโครงการโรคเอดส์แห่งสหประชาชาติ (UNAIDS) ใช้ให้ความรู้ได้ โดยฝั่ง WHO ผูกเงื่อนไขไว้ว่าการใช้ที่เสนอต้องสอดคล้องกับเป้าหมายของแคมเปญ และทั้งคู่กันการใช้เชิงพาณิชย์ออกจากการอนุญาตทั่วไป จุดที่พลาดบ่อยคือนำตราสัญลักษณ์ของ WHO ไปติดบนป้าย ซึ่งหน้านโยบายเขียนว่าต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรก่อน

ข้อความที่ยกมาอ่านจากหน้าทางการเมื่อ 28 กันยายน 2569 ซึ่งแก้ไขได้ตลอดเวลา และเป็นกติกาของเจ้าของสื่อ ไม่ใช่กฎหมายไทย

สื่อรณรงค์วันเอดส์โลก ของสองหน่วยงานนี้ ใช้ได้ถึงไหน

WHO เขียนเงื่อนไขของสื่อแคมเปญไว้อย่างไร

หน้า Campaign logos and materials เขียนว่าสื่อแคมเปญของ WHO ใช้ได้เพื่อการศึกษาและการให้ข้อมูล ตราบเท่าที่การใช้ที่เสนอนั้นสอดคล้องกับเป้าหมายของแคมเปญ เงื่อนไขจึงผูกกับวัตถุประสงค์ ไม่ใช่ตัวผู้ใช้

หน้าเดียวกันแยกเรื่องการเติมโลโก้ไว้สองกรณีติดกัน ต้องอ่านทั้งคู่ กรณีแรก รัฐสมาชิก องค์การระหว่างรัฐบาล และผู้ที่ไม่ใช่รัฐซึ่งมีความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับ WHO เติมโลโก้ของตนได้ แต่ประโยคถัดมาเขียนทันทีว่าเติมโลโก้อื่นเพิ่มไม่ได้ และเปลี่ยนแปลงสื่อในทางอื่นใดไม่ได้ หากไม่ได้รับอนุญาต กรณีที่สองคือฝั่งตรงข้าม หน่วยงานภาคเอกชน ซึ่งหน้านั้นนับรวมรัฐวิสาหกิจเชิงพาณิชย์ที่ทำตัวอย่างเอกชนด้วย ไม่ได้รับอนุญาตให้เติมโลโก้องค์กรหรือโลโก้สินค้า

สถานะความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับ WHO ต้องได้รับการรับรอง ไม่ใช่การเป็นองค์กรไม่แสวงหากำไรทั่วไป ส่วนโลโก้ประจำแคมเปญ หน้านั้นเขียนว่ามีเฉพาะบางแคมเปญที่ WHO ทำโลโก้ขึ้นมา และผู้เข้าถึงไฟล์ต้องยอมรับเงื่อนไขก่อน

• ใช้เพื่อส่งเสริมแคมเปญเท่านั้น และต้องสอดคล้องกับคู่มืออัตลักษณ์ของโลโก้และเป้าหมายแคมเปญ
• ห้ามใช้ส่งเสริมกิจกรรม บริการ หรือผลิตภัณฑ์ของผู้ที่ไม่ใช่รัฐ และห้ามใช้โดยอุตสาหกรรมยาสูบหรืออาวุธ
• สิทธิทั้งหมดยังเป็นของ WHO ซึ่งเพิกถอนได้ทุกเมื่อโดยไม่ต้องอธิบาย
• ไม่รวมสิทธิ์ใช้ชื่อหรือตราสัญลักษณ์ของ WHO ไม่ได้แปลว่าได้รับการรับรอง และห้ามนำไปจดเครื่องหมายการค้า

โลโก้แคมเปญ กับตราสัญลักษณ์ของ WHO ต่างกันตรงไหน

สองอย่างนี้คนละชิ้นและคนละกฎ หน้า The WHO Logo and Emblem เขียนว่าการใช้โลโก้จำกัดเฉพาะสถาบันที่มีสถานะความร่วมมืออย่างเป็นทางการกับ WHO และเฉพาะควบคู่กับงานที่ทำให้ WHO ส่วนตราสัญลักษณ์ใช้ได้ก็ต่อเมื่อได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรอย่างชัดแจ้ง และการใช้บนสิ่งพิมพ์ของผู้อื่นต้องครบเงื่อนไขสามชั้น คือได้รับอนุญาตชัดแจ้ง และเฉพาะเมื่อ WHO มีส่วนร่วมจัดทำเนื้อหานั้น และเฉพาะตราบที่เนื้อหาสอดคล้องกับนโยบายและลำดับความสำคัญของ WHO

อีกบรรทัดที่มักถูกมองข้ามคือห้ามใช้ตราสัญลักษณ์เป็นภาพสำหรับลิงก์ ส่วนการใช้บนเว็บไซต์ที่ไม่ใช่ของ WHO หน้านั้นเขียนว่าโดยปกติไม่อนุญาต คำกำกับนี้ต้องอ่านด้วย เพราะไม่ใช่การห้ามเด็ดขาดทุกกรณี แต่ก็ไม่ใช่ช่องให้ใช้ก่อนค่อยขอ

สิ่งพิมพ์ของ WHO ใช้สัญญาอนุญาต CC BY-NC-SA 3.0 IGO แปลว่าอะไร

หน้า Copyright, Licensing and Permissions เขียนว่านโยบายการเข้าถึงแบบเปิดของ WHO ครอบคลุมสิ่งพิมพ์ทุกเล่มที่ WHO จัดพิมพ์ ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ CC BY-NC-SA 3.0 IGO ขอบเขตประโยคนี้คือสิ่งพิมพ์ ไม่ได้คลุมทุกไฟล์บนเว็บ หน้าเดียวกันเขียนต่อว่าสื่อที่อยู่ใต้สัญญาอนุญาตนี้ไม่ต้องขออนุญาต WHO โดยคัดลอก ทำซ้ำ เผยแพร่ แปล และดัดแปลงได้เสรีเพื่อวัตถุประสงค์ที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ ถ้าระบุ WHO เป็นแหล่งที่มาตามรูปแบบที่แนะนำ

งานแปลมีข้อกำหนดเพิ่ม หน้านั้นเขียนว่าควรใส่ข้อความกำกับเท่าที่เกี่ยวข้อง ว่างานแปลไม่ได้จัดทำโดย WHO และ WHO ไม่รับผิดชอบต่อเนื้อหาหรือความถูกต้องของงานแปล ตามด้วยการระบุว่าฉบับภาษาอังกฤษต้นฉบับเป็นฉบับที่มีผลผูกพันและเป็นฉบับแท้ และงานแปลต้องเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตเดียวกันหรือคล้ายกัน

มีสองข้อจำกัดในหน้าเดียวกันที่ต้องอ่านคู่กัน ข้อแรก แม้เนื้อหาส่วนใหญ่จะเป็นของ WHO แต่อาจมีบางส่วนที่ให้เครดิตแหล่งตีพิมพ์อื่น ซึ่งโดยปกติต้องขออนุญาตจากผู้จัดพิมพ์ต้นทาง ข้อที่สอง สื่อที่ไม่ได้อยู่ใต้สัญญาอนุญาตนี้ต้องขอก่อน เช่น การทำซ้ำและการแปลรูปภาพ ตาราง แผนที่ ภาพถ่าย ส่วนหน้าครีเอทีฟคอมมอนส์หมายเหตุว่าไม่มีการรับประกันใด ๆ และสัญญาอนุญาตอาจไม่ได้ให้สิทธิ์ทั้งหมดที่จำเป็นต่อการใช้งานที่ตั้งใจ

เว็บไซต์ UNAIDS เขียนเงื่อนไขไว้คนละแบบ ต้องอ่านอย่างไร

หน้าเงื่อนไขการใช้งานเว็บไซต์ของ UNAIDS มีสามบรรทัดที่พูดถึงคนละกรณี

• ข้อตกลงการใช้งาน ระบุว่า UNAIDS ยินดีให้ผู้ใช้โหลดและคัดลอกข้อมูล เอกสาร และสื่อจากเว็บไซต์ เพื่อการใช้ส่วนตัวที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ โดยไม่มีสิทธิ์ขายต่อหรือสร้างงานดัดแปลง และยังอยู่ใต้ข้อจำกัดเฉพาะที่อาจใช้กับสื่อบางชิ้นด้วย
• ข้อสงวนสิทธิ์ ระบุว่าข้อความที่คัดมาบางส่วน ทบทวน ทำซ้ำ หรือแปลได้เพื่อการวิจัยหรือการศึกษาส่วนตัว แต่ไม่ใช่เพื่อการขายหรือใช้ร่วมกับวัตถุประสงค์ทางการค้า
• การทำซ้ำหรือการแปลส่วนสำคัญของเว็บไซต์ หรือการใช้ในทางอื่นนอกเหนือจากเพื่อการศึกษาหรือวัตถุประสงค์อื่นที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรอย่างชัดแจ้งล่วงหน้า โดยติดต่อทีมเว็บตามอีเมลที่หน้านั้นระบุ

สามบรรทัดนี้เขียนไม่เหมือนกัน และสิ่งที่หน้านี้ไม่ได้เขียนตรง ๆ คือกรณีที่องค์กรแปลโปสเตอร์ไปแจกในงานสาธารณะ ซึ่งไม่ใช่การใช้ส่วนตัว และอาจไม่ใช่แค่บางส่วน ถ้ากรณีของคุณไม่ตรงกับบรรทัดใด ทางที่ปลอดภัยคือถามเป็นลายลักษณ์อักษรก่อน อีกทางคือทำสื่อของทีมเองแล้วอ้างอิงแหล่งทางการ ซึ่งเป็นการอ้างข้อเท็จจริง ไม่ใช่ทำซ้ำไฟล์ วิธีวางข้อความดูได้ที่ World AIDS Day social media toolkit: posts without HIV stigma ลำดับการเตรียมงานดูได้ที่ World AIDS Day campaign checklist: plan an ethical, actionable event ส่วนฐานความรู้ภาษาไทยอยู่ที่ HIV คืออะไร? การติดต่อ อาการ การตรวจ รักษาและ U=U ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation)

คำถามที่พบบ่อย

โหลดโปสเตอร์วันเอดส์โลกจากเว็บ WHO มาแจกในงานได้เลยไหม

ได้ ถ้าใช้ให้ความรู้ เพราะหน้าเงื่อนไขสื่อแคมเปญของ WHO เขียนว่าสื่อแคมเปญใช้ได้เพื่อการศึกษาและการให้ข้อมูล ตราบที่การใช้ที่เสนอสอดคล้องกับเป้าหมายของแคมเปญ ส่วนการแก้ไฟล์และเติมโลโก้ต้องขอก่อน

ใส่ตราสัญลักษณ์ WHO บนแบนเนอร์งานเพื่อให้ดูน่าเชื่อถือ ทำได้ไหม

หน้านโยบายโลโก้และตราสัญลักษณ์ของ WHO เขียนว่าตราสัญลักษณ์ใช้ได้ก็ต่อเมื่อได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรอย่างชัดแจ้ง และการใช้บนเว็บไซต์ที่ไม่ใช่ของ WHO โดยปกติไม่อนุญาต เพราะอาจถูกเข้าใจผิดว่า WHO รับรองเว็บนั้น

เงื่อนไขเหล่านี้เป็นกฎหมายไทยหรือไม่ และถ้าไม่แน่ใจต้องถามใคร

ข้อความที่ยกมาเป็นเงื่อนไขที่ WHO และ UNAIDS กำหนดบนหน้าเว็บของตนเอง ไม่ใช่กฎหมายไทย และบทความนี้ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมาย ถ้ากรณีของคุณไม่ตรงกับข้อความใด ให้ส่งคำขอตามช่องทางที่หน้านั้นระบุ

สรุป

ทั้งสองแห่งเปิดให้ใช้สื่อของตนเพื่อให้ความรู้โดยไม่เก็บเงิน และปิดทางการใช้เชิงพาณิชย์เหมือนกัน แต่ WHO แยกกฎเป็นสามชุด คือสื่อแคมเปญ สิ่งพิมพ์ และตราสัญลักษณ์ ส่วน UNAIDS รวมไว้หน้าเดียว สิ่งที่ควรทำต่อคือแยกให้ออกว่าไฟล์ที่จะพิมพ์เป็นชนิดใด ถ้าจะแก้ แปล หรือเติมโลโก้ ให้ตรวจสถานะองค์กรแล้วขอล่วงหน้า

แหล่งอ้างอิง

• องค์การอนามัยโลก — เงื่อนไขการใช้โลโก้และสื่อแคมเปญ (Campaign logos and materials)
• องค์การอนามัยโลก — นโยบายว่าด้วยโลโก้และตราสัญลักษณ์ (The WHO Logo and Emblem)
• องค์การอนามัยโลก — ลิขสิทธิ์และการขออนุญาต (Copyright, Licensing and Permissions)
• UNAIDS — เงื่อนไขการใช้งานเว็บไซต์ (Terms of use)
• ครีเอทีฟคอมมอนส์ — คำอธิบายสัญญาอนุญาต CC BY-NC-SA 3.0 IGO